Ανοίγοντας τα «μαύρα κουτιά» των υπαρξιακών απειλών, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι την περιβαλλοντική κρίση και τη γενετική μηχανική: Καινοτομώντας με πλατφόρμες και παιχνίδια
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
Τέλης Τύμπας (συντονιστής). Καθηγητής στο ΙΦΕ (MSc σε χημική μηχανική, ΑΠΘ, MSc σε τεχνολογική και επιστημονική πολιτική και PhD σε ιστορία-κοινωνιολογία της τεχνολογίας, Georgia Tech). Διευθυντής του αγγλόφωνου ΔΠΜΣ ‘Science, Technology, Society—Science and Technology Studies’ (ΙΦΕ & Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών), αντιπρόεδρος έρευνας της European Inter-University Association on Society, Science and Technology (ESST),
Έλλη Δανάη Βαρτζιώτη. Ειδίκευση: Πολιτική για την σχέση τεχνητής νοημοσύνης και κλιματικής αλλαγής. Υποψήφια Διδάκτωρ στο ΙΦΕ, MSc ΕΚΠΑ “Science, Technology, Society—Science and Technology Studies (STS)” ΕΚΠΑ (Τμήμα ΙΦΕ & Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών), MSc σε Civil and Environmental Engineering, Massachusetts Institute of Technology (MIT), BSc σε Chemical and Process Engineering from the Karlsruhe Institute of Technology (KIT), Τρέχουσα/Πρόσφατη Υποτροφία: New York University Remarque Institute Doctoral Fellowship ‘Technopolitics and European Democracy’ (TPE), Εαρινό Εξάμηνο 2026-2027.
Κορνηλία Παπαναστασίου. Ειδίκευση: Τεχνητή νοημοσύνη, βιοϊατρικές επιστήμες, κοινωνικό φύλο. Υποψήφια Διδάκτωρ στο ΙΦΕ (υποτροφία ΕΛΙΔΕΚ), MSc ΕΚΠΑ “Science, Technology, Society— Science and Technology Studies (STS)” ΕΚΠΑ (Τμήμα ΙΦΕ & Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών) (υπότροφος ΕΛΙΔΕΚ). Τρέχουσα/Πρόσφατη Υποτροφία: Visiting Researchers in Nafplio Program, Center for Hellenic Studies in Greece, Harvard University, theme “Bioethics”, 2025.
Κωνσταντίνος Σιουμάλας Χριστοδούλου. Ειδίκευση: Scientometrics για την τεχνητή νοημοσύνη. Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο ΙΦΕ, MSc σε Data Science, Sapienza University of Rome, MSc σε Εφαρμοσμένες Μαθηματικές και Φυσικές Επιστήμες, Artificial Intelligence Researcher στο Maggioli Group, έχει εργαστεί ως Research Data Scientist στο Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και έχει υπηρετήσει ως Greece’s national delegate στις επιτροπές AI governance και emerging technologies του ΟΟΣΑ.
Ιάσων Σπήλιος. Ειδίκευση: Υπαρξιακές Απειλές και Ηθική. Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο ΙΦΕ, PhD σε Φιλοσοφία (υποτροφία ΙΚΥ), ΙΦΕ, ΜΑ σε Ιστορία Φιλοσοφίας, Sorbonne Université. Τρέχουσα/Πρόσφατη Υποτροφία: Κέντρο Έρευνας στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ), Απρίλιος-Οκτώβριος 2026.
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Η πρόταση αφορά την αξιοποίηση της εμπειρίας από χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ ερευνητικά προγράμματα στις ανθρωπιστικές επιστήμες στα οποία συμμετέχουν μέλη της ερευνητικής ομάδας, με στόχο την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων, από μία πλατφόρμα μέχρι ένα παιχνίδι, για την υποστήριξη του κρίσιμου έργου του ανοίγματος των «μαύρων κουτιών» της τεχνολογίας, ώστε να μπορούμε να προτείνουμε καινοτόμους τεχνολογικούς σχεδιασμούς, ανοιχτούς και συμμετοχικούς, κατάλληλους για την κατανόηση και αντιμετώπιση των υπαρξιακών προκλήσεων της ΤΝ, της περιβαλλοντικής κρίσης, της γενετικής μηχανικής και των πανδημιών. Ιδιαίτερα σημαντική αναμένεται να είναι η αξιοποίηση της χρηματοδότησης της παρούσας πρότασης στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Φιλοσοφίας, Ηθικής, Πολιτικής και Επικοινωνίας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας του ΙΦΕ [Laboratory of Philosophy, Ethics, Policy and Communication of Science and Technology—PhEPoC-ST(LAB)] (διευθυντής: Στάθης Ψύλλος), στο οποίο δραστηριοποιείται η ερευνητική ομάδα της παρούσας πρότασης, καθώς και του νεοσύστατου Παρατηρητηρίου Έρευνας στις Υπαρξιακές Απειλές του ΕΚΠΑ. Κρίσιμη για την επιτυχή υλοποίηση της πρότασης είναι η υποστήριξη-συνεργασία της πρότασης από την τεχνολογική κοοπερατίβα Sociality και το συνεργατικό-διεπιστημονικό εγχείρημα Commonspace, τα οποία θα εκπροσωπηθούν από τους Αντώνη Φάρα και Γιώργο Βελεγράκη. Η δημιουργία και διαθεσιμότητα των προτεινόμενων προϊόντων, πλατφόρμα και πρόγραμμα, θα χρειαστεί 24 μήνες.
ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
-Turan, H., Borsten, T., & Tympas, A. (Eds.). (under contract, forthcoming in 2026). Ethics for Major Scientific and Technological Challenges: A Handbook (tentative title), Aalborg University Press, Denmark.
-Vartziotis, E.D., Spilios, I., & Tympas, A. (2026). Localizing Existential Threats: Reflections from the Workshop “STSing Balkans, Balkanizing STS”, EASST Review, 44-2. https://easst.net/easst-review/44-2/localizing-existential-threats/
-Perperidis, G., Spilios, I., Simos, M., & Tympas, A (2025). Integrating Ethics of Technology into a Serious Game: The Case of Tethics. Open Philosophy, 8(1). https://doi.org/10.1515/opphil-2025-0078
-Kostakis, V., & Tympas, A. (2025, Dec 8). AI as commons: Why we need community-controlled Artificial Intelligence. Internet Policy Review. https://policyreview.info/articles/news/ai-commons/2055
– Spilios, I., Vartziotis, E. D., & Tympas, A. (2025). The ‘leaped advancement of industry’ and the ‘resound of lamentations’: A philosophical, historical, and sociological introduction to ‘existential threats’. Neusis, 31(2), 193-210 (In Greek). https://doi.org/10.12681/nef.43130
-Sioumalas-Christodoulou, K., Tympas, A. (2025). AI metrics and policymaking: assumptions and
challenges in the shaping of AI. AI & Society. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02181-5
-Τύμπας, A. ‘Το μαύρο κουτί της τεχνολογίας’, στο Τετράδια των Εργαστηρίων για τις Τεχνολογίες, Μαρία Χαϊδοπούλου Βρυχέα (επιμέλεια), Αθήνα, 2024, 12-15.
-Tympas, A. (2023). Technological black boxing versus ecological reparation: From encased-industrial to open-renewable wind energy. In Papadopoulos D., Puig de la Bellacasa, M., & Tacchetti, M., (Eds.). Ecological Reparation. Repair, Remediation and Resurgence in Social and Environmental Conflict (362-377). Bristol: Bristol University Press. https://bristoluniversitypress.co.uk/ecological-reparation